W instalacjach przemysłowych stosuje się kilka rodzajów kompensatorów elastycznych. Choć wszystkie przejmują przemieszczenia rurociągu, tłumią drgania i ograniczają przenoszenie naprężeń na armaturę oraz urządzenia, różnią się budową, odpornością chemiczną oraz zakresem zastosowań.
Najczęściej spotykane są trzy rozwiązania:
- kompensatory gumowe,
- kompensatory gumowo-teflonowe,
- kompensatory teflonowe (PTFE).
Dobór odpowiedniej konstrukcji powinien uwzględniać nie tylko średnicę nominalną DN, ale również medium, temperaturę, ciśnienie robocze, rodzaj przemieszczeń oraz wymagania dotyczące odporności chemicznej.
Kompensatory gumowe
To najczęściej stosowane rozwiązanie w instalacjach przemysłowych.
Korpus wykonywany jest z odpowiednio dobranej mieszanki elastomerowej, wzmacnianej kordem tekstylnym, a całość zakończona jest kołnierzami obrotowymi lub stałymi.
W zależności od warunków pracy stosowane są mieszanki:
- EPDM,
- NBR,
- NR,
- SBR,
- CSM.
Odpowiedni dobór materiału pozwala uzyskać wysoką odporność na wodę, ścieki, oleje, paliwa oraz wiele innych mediów.
Kompensatory gumowe bardzo dobrze tłumią drgania pomp, sprężarek i wentylatorów oraz skutecznie ograniczają hałas przenoszony przez instalację.
Kompensatory gumowo-teflonowe
Są rozwinięciem klasycznych kompensatorów gumowych.
Ich korpus wykonany jest z gumy, natomiast powierzchnia mająca kontakt z medium pokryta jest wykładziną PTFE.
Dzięki temu zachowują elastyczność charakterystyczną dla kompensatorów gumowych, jednocześnie zapewniając znacznie większą odporność chemiczną.
Rozwiązanie to stosowane jest między innymi w instalacjach transportujących:
- kwasy,
- zasady,
- agresywne środki chemiczne,
- rozpuszczalniki.
Jest to kompromis pomiędzy elastycznością kompensatora gumowego a odpornością chemiczną PTFE.
Kompensatory teflonowe (PTFE)
Kompensatory teflonowe nie zawierają elementów gumowych mających kontakt z medium.
Element kompensacyjny wykonany jest z PTFE, dzięki czemu charakteryzuje się bardzo wysoką odpornością chemiczną i może pracować z mediami, które powodowałyby degradację elastomerów.
Znajdują zastosowanie przede wszystkim w instalacjach przemysłu:
- chemicznego,
- farmaceutycznego,
- spożywczego,
- kosmetycznego,
- petrochemicznego.
Ich podstawową zaletą jest odporność na szeroką gamę agresywnych substancji chemicznych.
Jednocześnie należy pamiętać, że kompensatory PTFE nie tłumią drgań tak skutecznie jak konstrukcje gumowe.
Najważniejsze różnice
| Cecha | Gumowy | Gumowo-teflonowy | Teflonowy |
|---|---|---|---|
| Element mający kontakt z medium | guma | wykładzina PTFE | PTFE |
| Tłumienie drgań | bardzo dobre | dobre | ograniczone |
| Odporność chemiczna | zależna od mieszanki | bardzo wysoka | bardzo wysoka |
| Elastyczność | bardzo wysoka | wysoka | mniejsza |
| Typowe zastosowanie | woda, ścieki, HVAC, przemysł | media agresywne | silnie agresywna chemia |
Jak dobrać odpowiedni kompensator?
Podczas doboru należy określić:
- medium i jego stężenie,
- temperaturę roboczą oraz maksymalną,
- ciśnienie robocze (PN10, PN16 lub PN25),
- średnicę DN,
- wymagane przemieszczenia osiowe, poprzeczne i kątowe,
- rodzaj kołnierzy,
- warunki montażu.
Na podstawie tych informacji można dobrać odpowiednią konstrukcję, materiał oraz liczbę garbów.
